fbpx
0523 - 522117
Erik Janssen van Uitvaartzorg Salland regelt en verzorgt uitvaarten in Hardenberg en omgeving. Hij wil met bewogenheid en passie iets betekenen voor mensen in een tijd van rouw en afscheid nemen. Het overlijden van een dierbare is immers een ingrijpende gebeurtenis.

Uitvaartrituelen anno 2018

Meer dan koffie & cake, maar liever geen spektakel

Uitvaartrituelen – De meeste Nederlanders kregen tot eind jaren vijftig een katholieke of protestantse begrafenis. Het afscheidsritueel stond vast en veel ruimte voor eigen inbreng door de nabestaanden was er niet. Tegenwoordig hechten Nederlanders veel waarde aan een informele en vooral persoonlijke uitvaart. Hoewel nu ‘alles mogelijk’ is houden de meeste mensen het eenvoudig.

Uitvaartrituelen en symbolen

Één van de kleinkinderen heeft met scrabble-steentjes de woorden: ‘Dag oma’ op de kist gelijmd. Oma was een verwoed scrabbelaar.

uitvaartrituelen

Het zijn vaak kleine intieme symbolen die het afscheidsritueel persoonlijk maken. De ritueelbegeleiders die nu opgeleid worden, krijgen mee dat het accent moet liggen op werken met een persoonlijk symbool. Door de ontkerkelijking en de legalisering van het cremeren ontstond de behoefte aan nieuwe rituelen. Waar de kerk het kruis van Christus als symbool hanteert, zoeken ritueelbegeleiders, samen met familie en andere nabestaanden, naar symbolen die passen bij de overledene. Dat kan een foto zijn, een steen, een dichtregel, een schilderij of een lievelingsvoorwerp van de overledene. De kracht van het ritueel is dat mensen daar een nieuwe betekenis aan geven, waardoor zij de dierbare eigenschappen van de overledene bij zich kunnen houden.

Persoonlijker en actiever

Opa was zijn hele leven fan van PSV en verzamelde in de loop der jaren tientallen shirtjes van de club. Daarom dragen de kinderen en kleinkinderen tijdens de uitvaart zo’n shirt. Uitvaartrituelen zijn persoonlijker geworden en zijn, mede door de komst van migranten, heel divers. Nabestaanden zijn er actiever bij betrokken. Kinderen beschilderen de kist en laten ballonnen op. Familieleden dragen de kist. Koffie met cake of de uitgebreide broodmaaltijd worden vervangen door een champagnelunch of een ‘stevige borrel’. Omdat de overledene dat zo gewild heeft. In navolging van de gewoontes bij moslims kiezen ook anderen voor een opbaarplank en lijkwade. Het gebruik van internet heeft eveneens geleid tot een ander soort uitvaartrituelen. Facebook heeft memoriolpagina’s en ondernemers bieden herdenkingssites aan.

Duiven en clowns

Uitvaartbedrijven zelf stimuleren de behoefte aan een ‘persoonlijk en uniek’ afscheid’. Bij hen geldt ‘de klant is koning’ en er is veel concurrentie. Dus valt er steeds meer te kiezen. Zo zijn er witte duiven te huur die ‘een groet symboliseren’ en zelfs rouwclowns: want gezamenlijk lachen, applaudisseren of huilen kan erg opluchten’.

uitvaartrituelen

De muziekkeuze bij een uitvaart is ‘persoonlijker’ dan ooit. Mag ik dan bij jou van Claudia de Breij en De Weg van Guus Meeuwis staan stevig in de uitvaarttoptien. Maar ook Frank Sinatra met I did it my way is nog in veel uitvaartcentra te horen. Soms is de muziekkeuze ook tenenkrommend. Bijvoorbeeld zo’n lied als Jij denkt maar dat je alles mag van mij van Frans Duijts, een liedje over vreemdgaan. Ja, dat vond papa altijd zo’n leuk nummer…

Slagroom en ballon

Volgens uitvaartbedrijven is ‘alles mogelijk’ en sommige publieke uitvaarten van BN’ers zijn met veel spektakel omgeven. Maar in de praktijk komt zoiets nauwelijks voor. Soms willen nabestaanden iets wat niet begrepen wordt. Zoals dat nabestaanden iets willen met slagroom, omdat men vond dat de overledene altijd de slagroom op de taart was geweest. Maar doorgaans willen mensen geen spektakel.

Hier in het oosten van het land roept doorgaans het woord rituelen iets op van indianen rond het kampvuur. Wat dat betreft zijn de oosterlingen tamelijk nuchter. Maar het is wel goed om mensen te stimuleren om een uitvaart persoonlijk te maken. Dat helpt hen bij de overgang naar een leven zonder hun dierbare. Een persoonlijk symbool kan daarbij helpen. Een witte ballon oplaten kan een heel betekenisvol ritueel zijn. Bij kinderen kan je dan uitleggen dat de overledene in de hemel is, maar dat dat heel ver weg is. Dat kun je niet zien. Door het zien verdwijnen van zo’n ballon maak je het voor kinderen heel visueel.

uitvaartrituelen

Bron: Diagonaal (personeelsmagazine van het ministerie VWS)

Blog